Data waarop je kunt sturen
Datagedreven werken staat bij vrijwel elk waterschap op de agenda. In beleidsdocumenten, in IT-roadmaps, in gesprekken met directie en bestuur. De ambitie is helder: beslissingen nemen op basis van betrouwbare informatie, processen beter aansturen, sneller en nauwkeuriger kunnen reageren.
Wat minder vaak expliciet wordt gemaakt, is wat er nodig is voordat die ambitie realiteit wordt. Want data waarop je kunt sturen, is niet hetzelfde als data die ergens aanwezig is. Het verschil zit in de kwaliteit, de herleidbaarheid, het eigenaarschap en de governance eromheen. En juist daar zit bij de meeste waterschappen nog veel werk.
Dat is geen kritiek op de voortgang. Het is een observatie over waar de complexiteit zit, en waarom die onderschat wordt.
Data is er genoeg. Het probleem zit ergens anders.
Waterschappen produceren enorme hoeveelheden data. Sensoren meten waterstanden, debieten en kwaliteitsparameters. Procesautomatisering genereert operationele data van gemalen, RWZI’s en watersysteemactiva. Kantooromgevingen bevatten documenten, correspondentie en rapportages. En via ketenpartners stroomt nog meer data de organisatie in en uit.
Het probleem is niet de hoeveelheid. Het probleem is dat al die data verspreid staat, over systemen, afdelingen, cloudplatformen en externe partijen, en dat het beeld van wat er precies is, waar het staat en wie er verantwoordelijk voor is, bij de meeste waterschappen onvolledig is.
Vraag wie de eigenaar is van de data uit een specifieke RWZI, en het antwoord is zelden direct. Vraag welke datastroom wordt gebruikt voor een bepaald stuurrapport, en de keten blijkt moeilijk te reconstrueren. Vraag of de data die gisteren is gebruikt voor een besluit ook morgen nog op dezelfde plek staat, en de zekerheid ontbreekt.
Datagedreven werken begint niet bij een platform. Het begint bij weten wat je hebt, wie het beheert, en of je erop kunt vertrouwen.
Dat zijn geen technische vragen. Het zijn organisatorische vragen met bestuurlijke implicaties.
Eigenaarschap is de kern van het vraagstuk
In gesprekken over data bij waterschappen komt het woord ‘eigenaarschap’ vaak voor. En terecht, want het is precies de spil waar alles om draait. Wie is verantwoordelijk voor de kwaliteit van welke data? Wie beslist wat er met bepaalde data mag gebeuren? Wie is aanspreekbaar als data onjuist blijkt of als een besluit niet herleidbaar is?
De realiteit is dat eigenaarschap bij veel waterschappen impliciet is. Niemand heeft het expliciet afgewezen, het is gewoon nooit formeel belegd. Dat werkt prima zolang er geen vragen worden gesteld. Maar bij een audit, een incident, of een vraag vanuit bestuur of toezichthouder blijkt het ontbreken ervan meteen.
De keten is langer dan zichtbaar
Waterschappen werken niet in isolatie. Data wordt gedeeld met gemeenten, provincies, Rijkswaterstaat en andere partijen in de waterketen. Applicaties halen data op uit externe bronnen. Sensordata stroomt via koppelingen naar centrale systemen. Die ketens zijn functioneel waardevol, maar ze maken het beheren van data ook complexer.
Een ketenanalyse, een gestructureerd beeld van hoe data door de organisatie en haar partners stroomt, is een van de nuttigste dingen die een waterschap kan doen op het gebied van dataregie. Niet om een compleet en perfect overzicht te maken, maar om de kritieke stromen te kennen en te weten waar de risico’s zitten.
Van ambitie naar fundament
De weg naar datagedreven werken loopt via dataregie. Dat klinkt als een vertraging, maar het is het tegenovergestelde. Waterschappen die investeren in heldere eigenaarschapsstructuren, een werkbare informatiehuishouding en inzicht in hun dataketens, merken dat de weg naar AI, automatisering en betere besluitvorming daarna een stuk korter wordt.
De Vaarkaart Digitale Transformatie formuleert een concrete ambitie voor 2027: een eenduidige, waterschapsbrede informatiehuishouding, met afspraken over eigendom, gebruik, kwaliteit en opslag. Die ambitie is precies goed gekozen, want het is de basis waarop al het andere rust. Wij zien in de praktijk dat de waterschappen die dit serieus aanpakken, sneller en met meer vertrouwen richting datagedreven werken bewegen.
Whitepaper: De digitale transformatie van jouw waterschap
De vijf thema’s in deze blogcampagne zijn uitgewerkt in een strategische whitepaper voor CIO’s, CISO’s en IT-directeuren bij waterschappen. Met inhoudelijke verdieping, de samenhang tussen de thema’s en vijf strategische vragen als aanknopingspunt.
Wil je weten waar jouw waterschap staat? Wij brengen de kritieke IT-afhankelijkheden in kaart en geven je een onafhankelijk beeld van de risico’s en prioriteiten.
